Canvas: impactgericht aankopen voor organisaties
Elke organisatie koopt aan. Van catering en schoonmaak tot IT, bouwprojecten of HR-diensten. Steeds meer organisaties willen met hun aankopen niet alleen inspelen op een concrete behoefte, maar ook bijdragen aan maatschappelijke impact. Welke aankopen kies je voor jouw organisatie, en hoe begin je hier concreet aan? Hieronder vind je een aantal reflectievragen om je antwoord te formuleren in een overzichtelijk canvas.
Impactgericht aankopen wordt vaak geassocieerd met sociaal ondernemingen of duurzame leveranciers. Maar in essentie gaat het over iets anders: bewuste keuzes maken met de aankopen die je vandaag al doet. Door maatschappelijke impact mee te nemen in je aankoopbeleid, kan je als organisatie bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen én tegelijk je eigen strategische doelstellingen ondersteunen.
Toch begint impactgericht aankopen niet met het zoeken naar een sociaal onderneming. Het begint met inzicht. Waar geef je vandaag geld aan uit? Welke aankopen zijn belangrijk voor je organisatie? En waar liggen kansen om meer maatschappelijke waarde te creëren zonder je kernopdracht uit het oog te verliezen?
Dit artikel helpt je om die eerste stap te zetten. Het vormt de rode draad doorheen de werkbladen en helpt je om de inzichten uit werkblad 1 en werkblad 2 samen te brengen in een concreet actieplan.
Waarom impactgericht aankopen?
Elke organisatie koopt producten en diensten aan. Dat gaat van catering en schoonmaak tot ICT, logistiek of technische ondersteuning. Achter elke aankoop schuilt een keuze. Wie lever je een opdracht toe? Welke voorwaarden stel je? Welke waarde wil je creëren?
Door impact mee te nemen in die keuzes kan je meer realiseren dan alleen een kwalitatieve dienstverlening of een goede prijs. Je kan bijvoorbeeld kansen creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijdragen aan de circulaire economie of lokale sociaal ondernemingen versterken.
Dat betekent niet dat maatschappelijke impact altijd de belangrijkste doelstelling moet zijn. Impactgericht aankopen werkt het best wanneer het aansluit bij de noden en ambities van je eigen organisatie. Net daarom is het belangrijk om niet alleen naar je leveranciers te kijken, maar ook naar je eigen strategie.
Vertrek vanuit je organisatie
Veel organisaties willen impactgericht aankopen, maar weten niet goed waar te beginnen. De verleiding is groot om meteen op zoek te gaan naar sociaal ondernemingen of inspirerende voorbeelden. Toch is het vaak waardevoller om eerst naar binnen te kijken.
Welke maatschappelijke thema's zijn belangrijk voor jouw organisatie? Welke uitdagingen wil je de komende jaren aanpakken? En welke rol kunnen aankopen daarin spelen?
Misschien wil je inclusiever werken, je ecologische voetafdruk verkleinen of sterker lokaal verankerd zijn. Misschien worstel je net als IKEA België met een tekort aan leveranciers in een bepaalde dienstverlening of zoek je nieuwe samenwerkingsvormen. Ook dat kunnen goede vertrekpunten zijn voor impactgericht aankopen.
Door je missie, visie en strategische uitdagingen te verbinden met je aankoopbeleid, wordt impactgericht aankopen geen los initiatief, maar een hefboom om je organisatiedoelstellingen te realiseren.
Kan je vandaag uitleggen hoe jouw aankoopbeleid bijdraagt aan de missie en strategische doelstellingen van je organisatie?
Stap 1: breng je huidige aankopen in kaart
Niet elke aankoop biedt dezelfde kansen om impact te creëren. Daarom is het zinvol om eerst een overzicht te maken van wat je vandaag aankoopt.
Welke producten en diensten koop je regelmatig aan? Welke contracten lopen binnenkort af? Waar geef je het meeste budget aan uit? En bij welke aankopen is er ruimte om nieuwe leveranciers of andere samenwerkingsvormen te verkennen?
Dat overzicht helpt je om prioriteiten te bepalen. Soms blijkt net een grote uitgavenpost veel kansen te bieden. Soms is het verstandiger om te starten met een kleinere aankoop waar je gemakkelijker kan experimenteren en ervaring opbouwen.
Breng je aankooplandschap in kaart met een handig werkblad
Download gratis werkblad 1: Breng je aankooplandschap in kaart. Zo krijg je zicht op waar de grootste opportuniteiten liggen en welke aankopen het meest geschikt zijn om impactgericht te bekijken.
Stap 2: Onderzoek waar impact mogelijk is
Wanneer je zicht hebt op je aankopen, kan je onderzoeken waar maatschappelijke impact een plaats kan krijgen.
Dat betekent niet automatisch dat je voor elke aankoop een sociaal onderneming moet zoeken. Misschien kan je sociale of duurzame criteria opnemen in je bestek. Misschien kan je de opdracht anders formuleren, een marktverkenning organiseren of nagaan welke innovatieve leveranciers actief zijn.
Belangrijk is dat je bewust afweegt waar impact haalbaar én relevant is.
Link je aankopen aan de (strategische) doelen met een handig werkblad
Download gratis werkblad 2: Het strategisch doel van sociaal aankopen en onderzoek welke aankopen het meeste potentieel hebben om maatschappelijke impact te creëren. Je koppelt daarbij de strategische doelstellingen van je organisatie aan concrete aankoopcategorieën en verkent welke pistes mogelijk zijn
Van inzicht naar actie
Na het doorlopen van de eerste twee werkbladen beschik je over de nodige bouwstenen om keuzes te maken.
Je weet:
- welke aankopen belangrijk zijn voor je organisatie;
- welke strategische doelstellingen je wil ondersteunen;
- waar de grootste kansen liggen om impactgericht aan te kopen.
Met die inzichten kan je het samenvattende canvas invullen. Dat helpt je om prioriteiten te bepalen, concrete acties vast te leggen en af te spreken wie welke volgende stap zet.
Het canvas is geen startpunt, maar een hulpmiddel om de inzichten uit de vorige werkbladen te bundelen en om te zetten in een plan van aanpak.
Impactgericht aankopen is een leerproces
Je hoeft niet meteen al je aankopen anders aan te pakken. Veel organisaties starten met één aankoop, één leverancier of één pilootproject. Zo bouw je ervaring op, leer je wat werkt en kan je die inzichten later toepassen op andere aankopen.
Impactgericht aankopen is geen apart project naast je bestaande werking. Wanneer je vertrekt vanuit de noden en ambities van je organisatie, wordt het een vanzelfsprekend onderdeel van je aankoopbeleid.
Volgende stap? Doorloop eerst werkblad 1 om je huidige aankopen in kaart te brengen. Gebruik daarna werkblad 2 om te onderzoeken waar de grootste kansen liggen voor maatschappelijke impact. Met die inzichten kan je vervolgens het samenvattende canvas invullen en je eerste acties bepalen.
Stel je actieplan samen
Download gratis Canvas: impactgericht aankopen voor organisaties en ontdek dankzij de handige beslissingsboom en checklist welke concrete en strategische acties jouw organisatie kan nemen op vlak van sociaal aankopen.
Download Canvas: impactgericht aankopen voor organisaties
Funded by the European Union
Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or European Social Fund Agency. Neither the European Union nor the Granting Authority can be held responsible for them.
Gerelateerde kennisartikels
Werkblad 2: Het strategisch doel van sociaal aankopen
Wie sociaal aankopen duurzaam wil verankeren, zal collega's en beslissers moeten overtuigen. En daarvoor is één vraag cruciaal: waarom zou jouw organisatie hiermee aan de slag gaan?
Bekijk je missie, opportuniteiten en dreigingen voor je organisatie, en integreer sociaal aankopen zo in je huidige strategie.
Werkblad 1: zo leg je de basis voor een impactgerichte aankoopstrategie
Veel organisaties willen sociaal aankopen, maar weten niet waar te beginnen. Ontdek waarom inzicht in je eigen aankopen de basis vormt voor een impactgerichte aankoopstrategie en ga zelf aan de slag met een praktisch werkblad.
Praktische tips voor impactaankopers
Sociaal aankopen hoeft geen ingrijpende verandering te zijn. Met deze tips ontdek je hoe je stap voor stap meer maatschappelijke impact integreert in je aankopen.