Strategisch samenwerken: de sleutel tot sociaal aankopen
31/03/2026
Sociaal aankopen is geen experiment meer, maar een strategische keuze die organisaties sterker maakt en tegelijk maatschappelijke impact creëert. Bedrijven zoals Telenet en Cargill tonen hoe samenwerking met sociale ondernemingen leidt tot efficiëntere ketens, minder afval en nieuwe vormen van waardecreatie. Ook lokale spelers zoals Alternatief bewijzen dat sociaal aankopen niet stopt bij losse opdrachten, maar kan uitgroeien tot een stevig verankerd ecosysteem.
Sociaal aankopen werkt. Dat tonen praktijkvoorbeelden elke keer weer: het creëert jobs voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, versnelt circulaire en duurzame oplossingen én het maakt organisaties gewoon sterker.
Toch blijft sociaal aankopen vaak hangen bij goede intenties en pilootprojecten, of strandt het bij een enthousiaste maar eenzame medewerker.
Dat is zonde. Want sociaal aankopen is geen experiment meer. Het is een no-brainer als je kijkt naar praktijkvoorbeelden. En die zijn er met hopen.
Van ‘nice to have’ naar strategische keuze: Telenet en Vlotter
De organisaties die vandaag het verschil maken, denken niet langer in losse initiatieven. Ze integreren sociaal aankopen in hun kernwerking, niet als extra maar als logische keuze. En dat weet Telenet ook.
Telenet werkt structureel samen met Vlotter, een maatwerkbedrijf en sociaal onderneming actief in vele sectoren: van thuiszorg tot technologie.
Wat jaren geleden begon als een operationele samenwerking rond modems groeide uit tot een strategisch partnerschap. Jaarlijks worden ongeveer 1 miljoen toestellen van Telenet door Vlotter verwerkt. Zij sorteren, herstellen en refurbishen toestellen die Telenet opnieuw kan inzetten en zo bijdragen aan een sociale én circulaire keten.
Het resultaat?
- 483 ton elektronisch afval vermeden
- Betrouwbare producten met een beter imago dan nieuwe toestellen
- Een efficiëntere keten
Dit is niet zomaar een sociaal project, maar een slimme business tussen een innovatief sociaal economiebedrijf en een groot telecom-IT bedrijf binnen de circulaire economie.
Impact ontstaat in de keten, niet in de marge: Cargill en Ecoso
Sociaal aankopen werkt pas écht wanneer je het niet ziet als een extra, maar als onderdeel van je waardeketen. Cargill en Ecoso tonen hoe dat eruitziet in de praktijk. Wat begon als een samenwerking rond gezonde voeding groeide uit tot een strategisch partnerschap binnen een lokale voedselhub.
Dat is geen toeval. Binnen haar duurzaamheidsstrategie zet Cargill sterk in op het tegengaan van voedselverlies en het verbeteren van toegang tot voeding. Voedselbanken spelen daarin een cruciale rol: ze vormen een schakel om voedseloverschotten opnieuw in te zetten waar ze het hardst nodig zijn.
Maar Cargill kijkt verder dan klassieke donaties. Ze willen niet alleen voedsel en middelen schenken, maar ook investeren in systemen die voedselstromen structureel slimmer organiseren. En daar komt Ecoso in beeld.
Als sociaal ondernemer en spil in de voedselhub brengt Ecoso niet alleen logistieke ervaring en een netwerk samen, maar ook sociale impact: voedsel redden én mensen kansen geven op de arbeidsmarkt.
De sleutel? Geen nieuw project of aparte structuur. Wel één interne trekker die de brug maakt, die kansen ziet, mensen verbindt en de juiste processen in beweging zet. Ellen Van Acoleyen trok dit partnerschap binnen Cargill als een ware social intrapreneur. In combinatie met een sterke sociale partner ontstaat er iets anders: geen leverancier-klantrelatie, maar een gedeelde missie rond een veerkrachtig en lokaal voedselsysteem.
De les is eenvoudig. Impact vraagt geen extra laag bovenop je werking. Impact zit al in je keten. Je moet ze alleen zien en je anders durven organiseren.
Community Wealth Building in de praktijk: hoe Alternatief het anders doet
Wie denkt dat sociaal aankopen vooral over losse opdrachten gaat, moet eens kijken naar hoe Alternatief werkt. Alternatief bouwt geen projecten als speler in de sociale economie maar ecosystemen waarin ze kunnen ondernemen en waarde toevoegen in de lokale context.
Vanuit hun werking - coaching, tewerkstelling en dienstverlening voor kwetsbare personen - verbinden ze bedrijven, overheden en zorgorganisaties in een grote lokale waardeketen waar zij speuren naar ondernemers- en innovatiekansen. Ze zijn een geknipte leverancier voor vele lokale spelers zoals het woonzorgcentrum, de gemeente, de school, lokale bedrijven.
Hun aanpak sluit naadloos aan bij wat internationaal bekend staat als Community Wealth Building. Schotland keurde in februari een nieuwe wet goed die community wealth building structureel inzet als basis voor economische ontwikkeling in het hele land.
Wat houdt Community Wealth Building dan concreet in bij Alternatief?
1. Grote aankopers als hefboom (anchor institutions)
Zorgorganisaties, woonzorgcentra en lokale besturen besteden structurele diensten uit: linnenzorg, onderhoud, catering, speeltuigen (met onderhoud), groendiensten…. Ze zijn publieke of social profit organisaties en hebben een sterke lokale verankering door hun rol. Ze besteden opdrachten daarom niet uit aan de goedkoopste aanbieder ver weg maar kopen bewust lokaal om zo mee inhoud te geven aan de lokale verantwoordelijkheid en verankering.
2. Lokale uitvoering met sociale impact
Die opdrachten worden uitgevoerd door sociale economie en andere lokale economische spelers. Gevolg: budgetten blijven circuleren in de regio in plaats van weg te lekken. Niet alleen stimuleert dit economische ontwikkeling, ook sociale en ecologische impact wordt lokaal waargemaakt.
3. Inclusieve tewerkstelling als logische uitkomst
De dienstverlening creëert jobs en werkervaring voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Niet als bijproduct maar als integraal onderdeel van het model.
4. Lokale economische versterking
Lonen, samenwerking, talent en kennis blijven lokaal verankerd. Dat zorgt voor een sterker economisch weefsel. Alternatief vzw is bijvoorbeeld ook een belangrijke spil in de Sociaal Circulaire Hub in Genk.
Waarom gebeurt het nog te weinig?
Omdat we het vaak moeilijker maken dan nodig. We denken al snel in termen van “Onze processen laten dat niet toe”. Andere klassiekers: “Dat is nogal complex” of “Te risicovol”.
Maar de realiteit is omgekeerd. Niét sociaal aankopen is het grootste risico. Niét sociaal aankopen is zelfs een opportuniteitskost (om het maar eens in economische termen te stellen, de prijs die we betalen voor de gemiste kans), zeker voor overheden: je mist innovatie, je laat waarde liggen in je keten, je blijft vastzitten in klassieke modellen.
Wat kan je vandaag al doen?
Sociaal aankopen vraagt geen perfect plan. Het vraagt een eerste stap. Niét sociaal aankopen is het grootste risico, zeker voor overheden: je mist innovatie, je laat waarde liggen in je keten, je blijft vastzitten in klassieke modellen.
Leer bij en connecteer
- Sluit aan bij intervisies (bv. Provincie Antwerpen): Intervisie duurzame overheidsopdrachten | Provincie Antwerpen
- Ontdek hoe initiatieven zoals SELab lokale publieke aanbestedingen impactvol maken.
2. Bouw kennis op en ga aan de slag
Geen theorie. Maar concrete handvatten.
3. Kijk naar je eigen keten
- Welke diensten besteed je uit?
- Welke partners kies je vandaag?
- Waar zit potentieel voor sociale impact?
En vooral: met wie kan je samenwerken of met welke actoren kan je alvast in gesprek?
Nog een vraag over wat jouw eerste stap kan zijn?
Meer artikels
Zet jouw sociale innovatie op BABELE: meer zichtbaarheid, samenwerking en steun
Goede sociale innovaties bestaan overal, maar ze blijven te vaak onder de radar, of naast elkaar werken zonder het te weten. Zet jouw sociale innovatie op BABELE en maak deel uit van de community.
Sociaal aankopen als hefboom voor systeemverandering: wat PROSECO in beweging zet
Sociaal aankopen is geen randverhaal, maar een krachtige hefboom voor inclusieve tewerkstelling, sterke lokale gemeenschappen en een duurzame transitie. Toch blijft het potentieel van aankopen vandaag grotendeels onbenut. Waarom sociaal aankopen nog niet structureel doorbreekt, waar de drempels zitten, wat er vandaag al bestaat én hoe het anders kan. Lees het interview met Sien Raskin.
Vijf marketingvalkuilen waar impactondernemers vaak in trappen
Marketing heeft een slechte naam bij impactondernemers. Toch is marketing een krachtige hefboom om je impact te vergroten. Samen met impactmarketeer en onderzoeker Nena Baeyens brengen we vijf marketingvalkuilen in kaart waar impactondernemers vaak in trappen.