Praktijk

Social Impact Bonds: BeCode

“Hoe meer BeCode-jongeren een job vinden, hoe meer de overheid onze privé-investeerder uitbetaalt”

Een innovatief financieel instrument dat al volop zijn sporen verdiende, is de Social Impact Bond. Start-upconsulente en onderneemster Karen Boers stelt de BeCode-case voor, een ICT-opleiding voor onder meer jonge schoolverlaters met leermoeilijkheden. Zijn Social Impact Bonds een mirakeloplossing voor sociale innovatoren of worden vooral privé-investeerders er beter van op kosten van de belastingbetaler? "Goed onderhandelen is de bottomline", zegt Boers.

BeCode schoolt jongeren met leermoeilijkheden om tot programmeurs of webontwikkelaars, waardoor ze vlotter een job vinden. Het idee rijpte na de aanslag op de luchthaven van Zaventem van 22 maart 2016. “Als entrepreneurs konden we iets doen aan de wanhoop bij veel jongeren”, zegt Karen Boers, “Bovendien zijn er 10.000 vacatures voor dit type jobs. Dat zal nog exponentieel stijgen tegen 2030. Tegelijk is 20% van de jongeren werkloos. Daarom zetten we er vaart achter. Naast Brussel zijn we actief in Charleroi in het zuiden van het land, in het noorden in Gent, Antwerpen en Genk. We hebben 12 klassen van 25 leerlingen parallel lopen. Sinds 2017 heeft BeCode vijfhonderd studenten getraind en opgeleid, mét een in de drie gewesten erkend getuigschrift. Een trainingsprogramma duurt 7 maanden.”

Tewerkstelling heeft een brede positieve impact

BeCode wil minstens 80 procent van de studenten binnen de zes maanden na hun afstuderen aan het werk zien. “Daar gaan we zelfs overheen”, zegt Boers. “Dat komt omdat mensen bewust de controle en de verantwoordelijkheid opnemen voor hun leven.” BeCode promoot culturele en onderwijsdiversiteit: dit gaat over een bredere sociale impact dan tewerkstelling. Dankzij werk en een opleiding zorgen deze jongeren beter voor zichzelf én hun omgeving. “De financiering van BeCode via sociale impact bonds gebeurt daarom op basis van de gedachte dat de overheid economisch het meest wint bij onze activiteit”, zegt Boers. “BeCode haalt immers mensen uit de werkloosheids- en andere statistieken. Maar ook bedrijven kunnen competente medewerkers aanwerven via BeCode. Zo kwamen we uit bij Social Impact Bonds: een interessante hefboom voor die dualiteit privaat-publiek. BeCode is nu een van de weinige voorbeelden van sociale innovatieve projecten die zo gefinancierd worden. In België lopen we daarin zelfs wat voorop.”

Overheden moeilijker te overtuigen dan privé-investeerders

Maar hoe werken Social Impact Bonds precies? “De overheid kan er innovatieve projecten mee ondersteunen waar risico aan verbonden is. In tegenstelling tot bij subdsidies ga je niet uit van een vast bepaalde outcome. Meestal blijven sociale innovatieprojecten dus afhankelijk van giften tot ze zichzelf bewijzen. Social Impact Bonds laten de publieke stakeholder toe om een probleem in de markt te zetten dat door een sociale innovator wordt beantwoord. De privé-investeerder neemt het risico door die oplossing te prefinancieren. Is het project succesvol op basis van de door de drie partijen bepaalde indicatoren, dan betaalt de overheid de investering met intrest terug aan de privé-partner. Voor BeCode is Colruyt de privé-investeerder. Dat wij al vanaf de start naar een economisch returnmodel streefden, viel goed: een investeerder doet niet aan liefdadigheid.”

"Overheden zijn als partners moeilijker te vinden dan investeerders”, benadrukt Karen Boers. “Over het algemeen is het systeem voor hen vaak te complex, want er zijn veel beslissingsnemers en stakeholders. Daarom zijn we eens zo blij dat de VDAB hier wel een trekker is en een heel actieve rol speelt. We hebben allemaal een helder zicht op de doelen en een overeenstemming over waar we naartoe willen. Dat schept vertrouwen.”

Impactmeting: het impliciete voordeel van Social Impact Bonds

Verschillende stakeholders streven verschillende doelen na, zeker als het gaat om publiek-private samenwerking. “In het geval van BeCode kan het gaan over tewerkstelling, bedrijfsefficiëntie door competente medewerkers, sociale cohesie, opleidingsstatistieken… allemaal met een andere succesbelofte. Maar Social Impact Bonds werken an sich ook als impactmeting”, zegt Karen Boers. “In ons geval gaat het over de eenvoudige vergelijking tewerkgesteld – niet tewerkgesteld als ultieme outcome. Om dat te meten wordt de succesratio van elke opleidingsgroep vergeleken met een controlegroep, een peer group buiten BeCode die vergelijkbaar is: wat is de kans dat zij zonder BeCode werk gevonden zouden hebben? De Social Impact Bond werkt als een meting, omdat de ROI voor de investeerder stijgt naarmate er meer BeCoders tewerkgesteld worden. Verhoogt de tewerkstellingsgraad, dan kan onze investeerder tot 9% intrest incasseren. Daarmee kan die opnieuw investeren in sociale projecten – en dat is natuurlijk precies wat we nastreven. Er is ook een job sustainability bonus wanneer de kandidaten 1 jaar na hun start nog steeds tewerkgesteld zijn. We hebben het hele pakket stevig moeten onderhandelen, de investeerder wilde natuurlijk méér. Maar de bottomline is natuurlijk dat die ook het risico loopt om zijn hele inleg te verliezen als een project flopt. Innovatief staat sowieso voor ‘minder voorspelbaar’.“


Tekst: Wieland De Hoon